(17 ก.ย. 69) นายศานนท์ หวังสร้างบุญ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานการประชุมและรับฟังข้อสรุปการจัดเวทีเรื่องที่อยู่อาศัยและพัฒนาคุณภาพชีวิต ณ ห้องรัตนโกสินทร์ ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร (เสาชิงช้า)

การประชุมครั้งนี้เป็นการสรุปบทเรียนโครงการ “การพัฒนาที่อยู่อาศัยและคุณภาพชีวิตคนเมืองในพื้นที่เขต กทม. ด้วยพลังคนเมืองเป็นตัวตั้ง” ซึ่งสะท้อนปัญหาและข้อเสนอจากประชาชน ชุมชน และภาคีเครือข่าย เพื่อแก้ไขปัญหาให้ตรงจุดในระดับพื้นที่ เนื่องจากปัจจุบัน กทม. กำลังเผชิญความท้าทายจากปัญหาสังคมสูงวัยและความไม่มั่นคงด้านที่อยู่อาศัย โดยข้อมูลสำรวจล่าสุดพบว่า

กลุ่มเปราะบางด้านสุขภาพ ปี 2567 มีจำนวน 6,019 คน เป็นผู้สูงอายุมากถึงร้อยละ 24 ขณะที่สถานการณ์ชุมชน ปี 2568 กทม. มีชุมชนแออัด 627 ชุมชน และพบชุมชนที่มีปัญหาความไม่มั่นคงด้านที่ดินและที่อยู่อาศัยเพิ่มขึ้นอีกไม่น้อยกว่า 330 ชุมชน ครอบคลุม 50 เขต เกี่ยวข้องกับประชากรกว่า 150,000 หลังคาเรือน กทม. จึงมองว่ามิติของ “บ้าน” ไม่ใช่เพียงที่อยู่อาศัย แต่เชื่อมโยงโดยตรงกับสุขภาพ รายได้ ความปลอดภัย และโอกาสในชีวิตของประชาชน

ที่ผ่านมา ภาคีเครือข่ายได้ขับเคลื่อนงานครอบคลุม 6 กลุ่มเขต ใน 364 ชุมชนเป้าหมาย มุ่งเน้น 4 ประเด็นหลัก ได้แก่ 1. การปรับสภาพบ้านสำหรับกลุ่มเปราะบาง 2. การพัฒนาสวนผักชุมชน 3. การยกระดับคุณภาพชีวิตชุมชนที่ไม่จดจัดตั้ง และ 4. การพัฒนากลไกแก้ไขปัญหาที่อยู่อาศัยระดับเขต

สำหรับข้อเสนอแนะสำคัญจากตัวแทนชุมชนในพื้นที่ ได้แก่ การมีฐานข้อมูลกลุ่มเป้าหมายที่ชัดเจนและการจัดลำดับความช่วยเหลือ การสนับสนุนงบประมาณที่เข้าถึงได้ง่ายขึ้น การนำหลัก Universal Design มาใช้ปรับสภาพบ้าน การมีกลไกระดับเขตที่สามารถประสานงานและติดตามการแก้ไขปัญหาได้อย่างต่อเนื่อง รวมถึงการนำเสนอจุดเด่นและข้อเสนอจำแนกตาม 6 กลุ่มเขต พบว่า

• กรุงธนเหนือ–กรุงธนใต้ โดดเด่นเรื่องข้อมูลปัญหาเชิงลึกและครบถ้วน ชี้ให้เห็นข้อจำกัดด้านงบประมาณและข้อมูลที่ไม่อัปเดต

• กรุงเทพกลาง ชูข้อเสนอเชิงกลไก กฎหมาย กองทุนพัฒนาที่อยู่อาศัย และการปลดล็อกที่ดินของรัฐ

• กรุงเทพใต้ มีกระบวนการชัดเจน โดยเฉพาะขั้นตอนการจัดตั้งชุมชนและการมอบอำนาจตัดสินใจให้คณะกรรมการ

• กรุงเทพตะวันออก–กรุงเทพเหนือ เน้นเรื่องการดูแลผู้สูงอายุ การสำรวจข้อมูล และการบูรณาการภาคีเครือข่าย

ด้าน รองผู้ว่าฯ ศานนท์ กล่าวว่า เป้าหมายของการพัฒนาเมืองไม่ใช่การคิดว่าเมืองจะไม่มีปัญหาอีกต่อไป แต่คือการยอมรับว่าเมืองย่อมมีปัญหาเกิดขึ้นอย่างแน่นอน และทุกคนต้องมาช่วยกันทำและร่วมกันแก้ไข เพื่อทำให้เมืองดีขึ้น คำว่า “เมืองของทุกคน” ไม่ใช่เมืองที่ประชาชนทำได้เพียงแค่การร้องเรียน หรือเมืองที่ข้าราชการคิดว่าตนเองเก่งที่สุด แต่คือเมืองที่ประชาชนทุกคนมาร่วมกันสร้างขึ้น โดยภาครัฐมีหน้าที่สนับสนุนและสร้างกลไกการมีส่วนร่วม

ทั้งนี้ ภาครัฐมีงบประมาณและกองทุนรองรับจำนวนมาก แต่ข้อจำกัดสำคัญคือชุมชนยังเข้าถึงและเบิกจ่ายเงินได้ยาก เนื่องจากติดข้อจำกัดด้านระเบียบและขั้นตอน ซึ่ง กทม. กำลังพิจารณาข้อกฎหมายตามข้อเสนอของภาคประชาชน เพื่อหาแนวทางจัดสรรงบประมาณลงสู่ชุมชนอย่างมีประสิทธิภาพ และเร่งสร้างกลไกการทำงานร่วมกับภาคประชาชนอย่างต่อเนื่องต่อไป

#กทม