(11 พ.ย. 69) ในการประชุมสภากรุงเทพมหานคร สมัยประชุมสามัญ สมัยที่สี่ (ครั้งที่ 5) ประจำปี พ.ศ. 2569 ณ ห้องประชุมสภากรุงเทพมหานคร อาคารไอราวัตพัฒนา ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร 2 ดินแดง โดยมีนายเนติภูมิ มิ่งรุจิราลัย รองประธานสภากรุงเทพมหานคร คนที่หนึ่ง เป็นประธานการประชุม นางสาวปิยะวรรณ จระกา สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตสวนหลวง ได้เสนอญัตติเรื่อง ขอให้กรุงเทพมหานครพิจารณาเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการและแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะของกรุงเทพมหานคร
.

เนื่องจากปัญหาคนไร้บ้านเป็นปัญหาที่พบในหลายพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร จำนวนคนไร้บ้านมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น โดยกรุงเทพมหานครมีคนไร้บ้านมากกว่า 1,000 คน สูงเป็นอันดับหนึ่งของประเทศและจำนวนคนไร้บ้านในกรุงเทพมหานครมีสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 50 ของคนไร้บ้านทั้งประเทศ ปัจจัยที่ทำให้คนไร้บ้านเพิ่มจำนวนมากขึ้นมาจากปัญหาทางเศรษฐกิจ ค่าครองชีพ รายได้ ความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย และปัจจัยทางสังคมอื่น ๆ กรุงเทพมหานครได้ดำเนินการตามมาตรการแก้ไขปัญหาคนไร้บ้าน โดยได้เปิดบ้านอิ่มใจ สถานพักพิงสำหรับคนไร้บ้าน ให้บริการครบวงจร ทั้งด้านที่พัก อาหาร สุขอนามัย การตรวจสุขภาพ การทำบัตรประชาชน การส่งเสริมการมีงานทำ ฯลฯ เพื่อนำคนไร้บ้านกลับเข้าสู่สังคม

ในปี พ.ศ. 2569 มีผู้ลงทะเบียนรับบริการตรวจคัดกรองสุขภาพที่บ้านอิ่มใจและจุดบริการสวัสดิการสังคม (Drop-in) จำนวน 1,057 คน แม้ว่ากรุงเทพมหานครจะแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านส่งเสริมการมีงานทำอย่างต่อเนื่อง แต่ยังไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ทั้งระบบ ปัจจุบันในหลายพื้นที่ยังคงมีคนไร้บ้านหมุนเวียนในพื้นที่สาธารณะ สร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชนทั่วไป เช่น ในพื้นที่เขตสวนหลวง พบคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะ เมื่อเจ้าหน้าที่เข้าดำเนินการจัดระเบียบ คนไร้บ้านจะย้ายพื้นที่ไปยังพื้นที่เขตใกล้เคียงแทน คนไร้บ้านไม่ยิมยอมเข้าสู่กระบวนการให้ความช่วยเหลือหรือการส่งต่อ ทำให้ปัญหายังคงเกิดขึ้นซ้ำในพื้นที่เดิมหรือพื้นที่ใกล้เคียง สะท้อนให้เห็นถึงการขาดระบบการช่วยเหลือและส่งต่อคนไร้บ้านภายใต้สิทธิและความสมัครใจของคนไร้บ้าน ควบคู่กับการดูแลพื้นที่สาธารณะให้ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกันได้อย่างเหมาะสม

กรุงเทพมหานครจึงควรพิจารณาเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการและแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านให้มีประสิทธิภาพ ตั้งแต่การสำรวจและคัดกรอง การจัดระเบียบพื้นที่สาธารณะ การให้ความช่วยเหลือ การส่งต่อเข้าสู่สถานพักพิง การฟื้นฟูและพัฒนาทักษะ การส่งเสริมการมีงานทำ ตลอดจนการติดตามภายหลังออกจากสถานพักพิง รวมทั้งพิจารณาปรับปรุงระเบียบและแนวทางปฏิบัติของกรุงเทพมหานคร และประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านเป็นรูปธรรม นำคนไร้บ้านกลับคืนสู่สังคมได้อย่างยั่งยืน

นางสาวปิยะวรรณ จระกา กล่าวว่า มีเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการคนไร้บ้านสร้างความหวาดกลัวให้กับประชาชนทั่วไป ซึ่งหลาย ๆ จุด เป็นจุดที่มีประชาชนจำนวนมาก เช่น ตลาด เนื่องจากมีคนให้ข้าว หรือให้เงิน ทำให้คนไร้บ้านไม่ยอมไปไหน มีเจ้าหน้าที่เชิญหรือพาตัวออกไปแล้วก็ยังกลับมาที่เดิม เพราะเจ้าหน้าที่ไม่มีอำนาจในการบังคับให้คนไร้บ้านอยู่ในสถานที่ที่จัดไว้ จากการลงพื้นที่ กลุ่มคนไร้บ้านแบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มแรก ยินยอมรับความช่วยเหลือ กลุ่มที่สอง ไม่ยินยอมรับความช่วยเหลือ

นายอดิเจษฎ์ ประยูรพฤกษ์ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตพระนคร จากการดำรงตำแหน่งในช่วง 4 เดือนที่ผ่านมาพบว่า ในเขตพระนครมีคนไร้บ้านอยู่บริเวณพื้นที่ใต้สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า ถนนราชดำเนิน เสาชิงช้า ตรอกสาเก และถนนตะนาว โดยคนไร้บ้านที่ไม่ยอมย้ายออกส่วนใหญ่มาจากแรงจูงใจมีการแจกอาหารฟรีรายวัน ซึ่งในสถานการณ์ที่ผ่านมากรุงเทพมหานคร สำนักงานเขต มีการประชาสัมพันธ์ให้บริจาคอาหารที่บ้านอิ่มใจ ทำให้สถานการณ์คลี่คลายไปได้บ้าง แต่ก็ยังมีบางส่วนยังคงแจกอาหารในจุดเหล่านั้น ซึ่งปัญหาในการดำเนินการมาจากการไร้แรงกดดันทางกฎหมาย ไม่ต่อเนื่องในการใช้กฎหมาย การแก้ปัญหาต้องทำอย่างต่อเนื่อง รักษาสมดุลความเป็นระเบียบเรียบร้อยและยกระดับคุณภาพชีวิตกลุ่มเปราะบาง อยากให้ กทม. บูรณาการความร่วมมือกับ พม. และนำความรู้ของ พม. มาใช้ร่วมกันในการดำเนินการ ปัจจุบันปัญหานี้ส่งผลอย่างมาก รวมถึงภาพลักษณ์ของกรุงเทพมหานครด้วย ต้องแก้ปัญหาอย่างจริงจัง

นายอัมรินทร์ สวัสยานุภาพ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตดินแดง เป็นปัญหาที่แก้ยากเนื่องจากกฎหมายไม่สามารถบังคับให้คนไร้บ้านอยู่ในสถานที่ใดสถานที่หนึ่งได้ ยกเว้นผู้ที่มีโทษจำคุก คนไร้บ้านมีทั้งจิตเวช และไม่จิตเวช บางคนเมื่อถูกผลักดันจากพื้นที่หนึ่งก็ไปเป็นคนไร้บ้านอีกที่หนึ่ง บางคนเป็นคนไร้บ้านและมีการขอทานด้วย อยากให้มีการทบทวนการใช้งบประมาณที่ใช้ดำเนินการเกี่ยวกับคนไร้บ้านสอดคล้องกับประโยชน์ของคนกรุงเทพฯ หรือไม่ กรุงเทพมหานครต้องมีการประสานงานกับกระทรวงพัฒนาสังคม (พม.) ดำเนินงานอย่างมีประสิทธิภาพ

นายสุทธิชัย วีรกุลสุนทร สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตจอมทอง ปัญหาคนไร้บ้านมีอยู่ในหลายพื้นที่ ในพื้นที่เขตจอมทองก็มีเช่นเดียวกัน คนไร้บ้านบางคนไปยึดหน้าบ้านคนอื่นอยู่อาศัยเป็นที่ประจำ ส่งผลให้หลายคนกังวลเรื่องความปลอดภัย อยากให้เร่งหาวิธีแก้ไข รวมถึงเพิ่มประสิทธิภาพการแก้ปัญหาคนไร้บ้านในพื้นที่กรุงเทพฯ

นายสมชาย เต็มไพบูลย์กุล สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตคลองสาน ที่ผ่านมากรุงเทพมหานครได้ร่วมกับหลายหน่วยงานแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านโดยเฉพาะในพื้นที่เขตพระนคร บ้านอิ่มใจ ถูกออกแบบมาให้คนไร้บ้านอยู่ได้ 200 คน โดยคนไร้บ้านที่เข้ามาในบ้านอิ่มใจ แบ่งเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มแรก เป็นคนต่างจังหวัดเข้ามาหางานทำ กลุ่มที่สอง เป็นคนไร้บ้านที่ไม่สนชีวิต อยู่ที่นี่ไม่ไปไหน เพราะมีอาหารให้ ไม่ต้องจ่ายค่าที่พักอาศัย กลุ่มที่สาม เป็นกลุ่มที่เสียอนาคตแล้ว ทำอย่างไรก็ไม่สามารถพัฒนาให้ดีขึ้นได้ อยากทราบว่าการดำเนินการไปถึงไหนแล้ว

นางสาวนิภาพรรณ จึงเลิศศิริ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กล่าวว่า คนไร้บ้านมีความหลากหลายมาก ประเทศไทยมีทั้งหมดประมาณ 2,499 คน อยู่ในพื้นที่กรุงเทพฯ 1,271 คน และอยู่ในเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายประมาณ 400 คน ซึ่งเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายเป็นเขตที่เล็กเป็นอันดับ 2 ของกรุงเทพมหานคร มีพื้นที่ประมาณ 1.9 ตารางกิโลเมตร ปัญหาของบ้านอิ่มใจคือพื้นที่แออัดเกินไป ไม่มีพื้นที่สีเขียว อยู่ได้เพียง 200 คน ไม่มีการคัดแยกรายกรณีที่ชัดเจน การส่งต่อผู้ป่วยมีปัญหาติดขัด ไม่มีการวางแผนกับหน่วยงานที่มีความถนัดก่อนเปิดบ้านอิ่มใจ แต่เป็นการขอความร่วมมือกับหน่วยงานภายนอก หรือ NGO หลังจากเปิดบ้านอิ่มใจแล้ว โดยในบ้านอิ่มใจแบ่งเป็นคนในตึกและคนนอกตึก คนในตึกลงทะเบียนพักอาศัยในตึก คนนอกตึกลงทะเบียนและนอนด้านล่างตึกหรือบางคนออกไปนอนด้านนอกบริเวณบ้านเรือนประชาชน ปัจจุบันไม่มีการฝึกอบรมอาชีพใด ๆ เลย ไม่ทราบว่าติดขัดปัญหาอะไร นอกจากนี้มีปัญหาเรื่องคนไร้บ้านรับอาหารแล้วนำมาขาย เดินเข้าบ้านประชาชนขอเงิน ถ่ายไม่เป็นที่ สูบกัญชา

อยากให้ดึงผู้เชี่ยวชาญภายนอกมาร่วมงาน เพื่อแก้ปัญหาอย่างตรงจุดและมีประสิทธิภาพมากขึ้น จัดกลุ่มดูแลรายบุคคล เพราะคนไร้บ้านหน้าใหม่ไม่เกิน 2 ปี สามารถกลับคืนสังคมได้ง่าย ให้มีการฝึกอาชีพที่เหมาะสมและหางานอย่างจริงจัง โดยดูงานของ กทม. หรือประสานเครือข่ายภาคเอกชนรับเข้าทำงาน มีการสร้างบ้านพักราคาประหยัดให้คนเริ่มทำงานเช่าอยู่ มีการจัดเจ้าหน้าที่ดูแลด้านนอกบ้านอิ่มใจ ปรับระบบการแจกอาหาร บ้านอิ่มใจเป็นสิ่งดีแต่ไม่เหมาะสมในการอยู่ที่ประปาแม้นศรี เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย เพราะเป็นพื้นที่กลางเมืองและอยู่ในชุมชน หากย้ายออกจากเขตป้อมปราบฯ อยากให้ดำเนินการ

นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า ปัญหาคนไร้บ้านเป็นเรื่องไม่ง่าย มีปัญหาต่อเนื่อง ส่วนหนึ่งเป็นจากสภาพเศรษฐกิจ และคนไทยใจบุญช่วยเหลือคนลำบาก ที่ผ่านมาก่อนมีบ้านอิ่มใจ จะมีคนไร้บ้านในเขตพระนครค่อนข้างเยอะ มีคนเอาอาหารมาบริจาค คนไร้บ้านก็มารอรับอาหาร รอรับเงิน ในขั้นแรกหาที่ที่อยู่ใกล้ เพราะคนไร้บ้านคุ้นเคย ซึ่งในระยะยาวต้องมีการขยับขยาย ปัญหาคนไร้บ้านเป็นเรื่องละเอียดอ่อนเพราะกฎหมายไม่ได้ให้อำนาจกรุงเทพมหานครดำเนินการ การเข้ามารับบริการบ้านอิ่มใจเป็นไปด้วยความสมัครใจ ในส่วนของ NGO อาจมีความเห็นไม่ตรงกันบ้าง แต่อย่างไรก็ตามยังมีการร่วมมือกันในการแก้ปัญหาดังกล่าว

นายศานนท์ หวังสร้างบุญ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวเสริมถึงการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการและแก้ไขปัญหาคนไร้บ้านในพื้นที่สาธารณะของกรุงเทพมหานคร ปัญหาคนไร้บ้านไม่สามารถแก้เรื่องบ้านอย่างเดียวได้ แต่ต้องแก้ด้วยสวัสดิการ 6 มิติ ตามแนวคิด 6 อ ได้แก่ 1. อาศัย 2. อาหาร 3. อนามัย 4. อาภรณ์ 5. อาชีพ 6. ออมเงิน ซึ่งคนที่พักอาศัยในบ้านอิ่มใจ มีคนสูงอายุ คนพิการ ผู้ป่วยสุขภาพจิต เจ็บป่วยช่วยเหลือตัวเองได้น้อย มีการประสานหน่วยงานดูแล ที่ผ่านมามีการฝึกอาชีพแต่คนไร้บ้านนำไปประกอบอาชีพน้อย จึงได้ประสานหน่วยงานภายนอกร่วมออกแบบงานให้เหมาะสมกับคนไร้บ้าน ปัจจุบันอบรมเรื่องการทำดอกไม้จันทน์ ที่ผ่านมามีคนไร้บ้านได้งานทำแล้ว 245 คน

นอกจากนี้มีการทำงานเชิงรุก เปิดจุด Drop-in ลงทะเบียนคนไร้บ้านตามจุดต่าง ๆ เพื่อให้สามารถทราบจำนวนคนไร้บ้านที่แท้จริง ปัจจุบันมีปัญหาเรื่องกฎหมายที่ต้องมีการผลักดันร่วมกับ พม. ต่อมีปัญหาเรื่องการส่งต่อผู้ป่วย หรือส่งต่อผู้ที่อยู่ยาว ซึ่งมีการดำเนินการเพื่อพัฒนาการดำเนินการให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง

นางสาวปิยะวรรณ จระกา สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร เขตสวนหลวง กล่าวในตอนท้าย ฝากสภากรุงเทพมหานครและฝ่ายบริหารผลักดันการแก้ไขกฎหมายเพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาได้ครบถ้วนรอด้าน
ที่ประชุมมีมติเห็นชอบส่งต่อให้ฝ่ายบริหารดำเนินการต่อไป
————————-
#สภากรุงเทพมหานคร #สภากทม #กรุงเทพมหานคร #BMA #BMC